นายเจษฎาเปิดเผยว่า เบื้องต้นโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาห้วยโมงได้ประสานขอสนับสนุนน้ำจากอ่างเก็บน้ำตอนบน ซึ่งอยู่ในความดูแลของโครงการชลประทานหนองคายและโครงการชลประทานอุดรธานี รวมจำนวน 5 แห่ง โดยทั้งหมดเป็นอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริที่ตั้งอยู่บริเวณตอนบนของลุ่มน้ำทอน เพื่อนำน้ำต้นทุนที่มีคุณภาพดีกว่าลงมาเติมในลำห้วยโมง ช่วยเจือจางน้ำที่มีปัญหาและบรรเทากลิ่นเหม็น ซึ่งถือเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่สามารถดำเนินการประสานงานได้ในขณะนี้

สำหรับสถานการณ์น้ำในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 พบว่าสภาพน้ำมีแนวโน้มดีขึ้น เนื่องจากสภาพอากาศที่เย็นลง อย่างไรก็ตาม หากช่วงใดมีสภาพอากาศร้อนจัด อาจทำให้เกิดกลิ่นเหม็นกลับมาอีกได้ จึงจำเป็นต้องติดตามสถานการณ์คุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 นายเจษฎา ตงศิริ ผู้อำนวยการโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาห้วยโมง พร้อมด้วยนายเทพสถิต คำบัว หัวหน้าฝ่ายจัดสรรน้ำและปรับปรุงระบบชลประทาน นายพลวัฒน์ ไชยแสง นายช่างชลประทานปฏิบัติงาน นายประสิทธิ์ ศิริธร นายช่างชลประทาน และเจ้าหน้าที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาห้วยโมง ได้ร่วมกับส่วนบริหารจัดการน้ำและบำรุงรักษา สำนักงานชลประทานที่ 5 นำโดยนายศิวพล ฤทธิ์วิรุฬห์ หัวหน้าฝ่ายประมวลวิเคราะห์สถานการณ์น้ำ ลงพื้นที่ตรวจวัดคุณภาพน้ำในลำห้วยโมงรวม 8 จุด ครอบคลุมพื้นที่อำเภอท่าบ่อ อำเภอศรีเชียงใหม่ และอำเภอโพธิ์ตาก จังหวัดหนองคาย

จุดตรวจวัดคุณภาพน้ำทั้ง 8 จุด ได้แก่

1. บริเวณอาคารควบคุมระดับน้ำ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาห้วยโมง ตำบลท่าบ่อ อำเภอท่าบ่อ

2. บริเวณสะพานข้ามลำน้ำโมง หน้าวัดศรีชมภูองค์ตื้อ ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ

3. บริเวณสะพานบ้านสามขา ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ

4. บริเวณสะพาน 110 ปีท่าบ่อ บ้านอุ่มเย็น ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ

5. บริเวณสถานีสูบน้ำที่ 6 ตำบลกองนาง อำเภอท่าบ่อ

6. บริเวณสถานีสูบน้ำที่ 7 ตำบลหนองปลาปาก อำเภอศรีเชียงใหม่

7. บริเวณสถานีสูบน้ำที่ 8 ตำบลโพนทอง อำเภอโพธิ์ตาก

8. บริเวณสะพานบ้านกวด ตำบลนาข่า อำเภอท่าบ่อ

ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำจากทั้ง 8 จุด พบว่าค่าออกซิเจนละลายในน้ำ หรือ Dissolved Oxygen (DO) ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำชลประทานทุกจุด โดยเกณฑ์ที่ใช้ในการตรวจประเมินกำหนดให้ค่าออกซิเจนละลายในน้ำต้องมากกว่า 5 มิลลิกรัมต่อลิตร แต่ผลตรวจวัดพบว่ามีค่าอยู่ระหว่าง 0.60–4.60 มิลลิกรัมต่อลิตร

จุดที่ตรวจพบค่าออกซิเจนละลายในน้ำต่ำที่สุด คือบริเวณสถานีสูบน้ำที่ 6 ตำบลกองนาง อำเภอท่าบ่อ ตรวจวัดได้ 0.60 มิลลิกรัมต่อลิตร รองลงมาคือบริเวณสะพาน 110 ปีท่าบ่อ บ้านอุ่มเย็น ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ ตรวจวัดได้ 0.65 มิลลิกรัมต่อลิตร และบริเวณสะพานบ้านสามขา ตำบลน้ำโมง อำเภอท่าบ่อ ตรวจวัดได้ 0.85 มิลลิกรัมต่อลิตร

ค่าออกซิเจนละลายในน้ำที่ต่ำกว่าเกณฑ์ดังกล่าวสะท้อนถึงปัญหาคุณภาพน้ำ เนื่องจากออกซิเจนละลายในน้ำเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดำรงชีวิตของปลาและสัตว์น้ำ หากมีปริมาณต่ำมากอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำ โดยเฉพาะบริเวณที่ตรวจพบค่าออกซิเจนต่ำกว่า 1 มิลลิกรัมต่อลิตร

อย่างไรก็ตาม ผลการตรวจวัดค่าความเป็นกรด–ด่าง หรือ pH และค่าความเค็มของน้ำ ยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานปกติ โดยผลตรวจดังกล่าวเป็นข้อมูลสำคัญในการประเมินสภาพน้ำและประกอบการกำหนดแนวทางแก้ไขปัญหาในพื้นที่

นายเจษฎายังแจ้งเตือนประชาชนและเกษตรกรที่ใช้น้ำจากลำห้วยโมงว่า จากผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำในปัจจุบัน ยังสามารถสูบน้ำไปใช้ในการเพาะปลูกพืชผลทางการเกษตรได้ตามปกติ แต่ไม่เหมาะสมที่จะนำไปใช้สำหรับการเลี้ยงสัตว์น้ำ เนื่องจากปริมาณออกซิเจนละลายในน้ำอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำได้

ส่วนประชาชนที่มีความจำเป็นต้องนำน้ำจากลำห้วยโมงไปใช้เพื่อการอุปโภคหรือบริโภค ควรผ่านกระบวนการบำบัดน้ำให้มีคุณภาพเหมาะสมกับการใช้งานก่อนทุกครั้ง เพื่อความปลอดภัยและสุขอนามัย โดยเฉพาะการนำมาใช้เพื่อการบริโภคต้องมั่นใจว่าน้ำผ่านการบำบัดและตรวจสอบจนได้มาตรฐานน้ำบริโภค

ทั้งนี้ การดำเนินงานของโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาห้วยโมงในระยะนี้ มุ่งเน้นการประสานสนับสนุนน้ำจากแหล่งน้ำตอนบนเพื่อบรรเทาปัญหาเฉพาะหน้า ควบคู่กับการติดตามคุณภาพน้ำในลำห้วยโมง หลังผลตรวจวัดยืนยันว่าค่าออกซิเจนละลายในน้ำต่ำกว่าเกณฑ์ทั้ง 8 จุด อย่างไรก็ตาม ผลตรวจดังกล่าวยังไม่สามารถระบุแหล่งกำเนิดหรือสาเหตุที่แท้จริงของปัญหาน้ำเน่าเสียได้ จึงยังจำเป็นต้องมีการตรวจสอบปัจจัยที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

สำหรับปัญหาน้ำเน่าเสียในลำห้วยโมง ก่อนหน้านี้ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองท่าบ่อได้ร้องเรียนผ่านสื่อมวลชนถึงกลิ่นเหม็นที่รบกวนชุมชน พร้อมเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบว่ามีโรงงานอุตสาหกรรมหรือสถานประกอบการปล่อยน้ำเสียลงสู่แหล่งน้ำหรือไม่ รวมถึงตั้งคำถามถึงระบบรวบรวมและบำบัดน้ำเสียจากชุมชนของเทศบาลเมืองท่าบ่อ ว่ามีการบำบัดน้ำเสียก่อนระบายลงสู่ลำห้วยโมงอย่างไร ซึ่งเป็นอีกประเด็นที่ยังต้องรอข้อมูลและผลการตรวจสอบจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ